Poniżej prezentujemy odpowiedzi na najczęsciej zadawane pytania związane z inwestowaniem w fundusze. Zachęcamy też do lektury artykułów zamieszczonych w sekcji Wszystko o inwestowaniu.
Fundusz inwestycyjny to forma zbiorowego inwestowania, czyli coś jak wspólna „skarbonka”, w której gromadzone są środki Twoje i innych inwestorów. Zebrane środki specjaliści (zarządzający funduszami) inwestują razem, według z góry ustalonej strategii. Dzięki temu, że fundusz dysponuje środkami wielu inwestorów, można je rozłożyć na wiele różnych inwestycji.
Fundusze różnią się tym, w co inwestują: jedne kupują głównie akcje spółek, w innych przeważają obligacje, a jeszcze inne inwestują np. w złoto czy inne surowce. Co ważne, Twoje pieniądze w funduszu są oddzielone od majątku firmy, która nim zarządza. Dzięki temu, nawet gdyby zarządzająca firma miała kłopoty finansowe, Twoje środki pozostają nienaruszone i wciąż należą do Ciebie.
Rynek funduszy w Polsce jest ściśle regulowany i nadzorowany, co porządkuje zasady działania funduszy i chroni interesy inwestorów. Nad każdym funduszem i firmą nim zarządzającą (TFI) czuwa Komisja Nadzoru Finansowego. Twoje pieniądze przechowuje niezależny podmiot – to depozytariusz (najczęściej duży bank), który na bieżąco sprawdza, czy wszystko dzieje się zgodnie z prawem i regulaminem funduszu.
Dodatkowo sprawozdania funduszy co roku bada niezależny audytor. Warto jednak zaznaczyć, że inwestowanie w fundusze – tak samo jak w akcje, obligacje czy nieruchomości – zawsze wiąże się z ryzykiem. Wartość Twojej inwestycji może rosnąć, ale może też spaść. Zaletą funduszy jest to, że możesz wybrać taki, który odpowiada Twoim celom i poziomowi ryzyka, jaki jesteś w stanie zaakceptować. Więcej na ten temat znajdziesz w naszym artykule edukacyjnym.
W Polsce funduszami zarządzają Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI), czyli wyspecjalizowane instytucje finansowe, które zawodowo zajmują się inwestowaniem powierzonych im środków. Aby zyskać status TFI, spółka musi uzyskać odpowiednią zgodę Komisji Nadzoru Finansowego. W praktyce konkretnymi decyzjami – co kupić, a co sprzedać – zajmują się w TFI zarządzający funduszami, czyli doświadczeni specjaliści od inwestycji.
Z inwestowaniem w fundusze wiąże się kilka rodzajów opłat. Część z nich jest już uwzględniona w wynikach funduszu (nie płacisz ich osobno), a część może pobrać miejsce, w którym kupujesz fundusz.
Opłaty wliczone w wynik funduszu – nie widzisz ich na koncie, bo są już odliczone z codziennej wyceny:
- Opłata za zarządzanie – wynagrodzenie za pracę zespołu zarządzającego funduszem: tworzenie strategii, decydowanie, w co zainwestować, pilnowanie ryzyka. Podawana jest jako procent w skali roku. Co ważne, gdy zdecydujesz się na IKE lub IKZE z funduszami Investors możesz skorzystać z niższej opłaty za zarządzanie.
- Opłata za sukces (za wynik) – pobierana tylko w niektórych funduszach i tylko wtedy, gdy fundusz wypracuje wynik lepszy niż jego punkt odniesienia (benchmark). Innymi słowy: płacisz za nią tylko wtedy, gdy fundusz spisał się bardzo dobrze.
Opłaty, które może pobrać dystrybutor (miejsce, w którym kupujesz fundusz):
- Opłata dystrybucyjna – jednorazowa opłata przy zakupie. Jej wysokość ustala dystrybutor. Gdy inwestujesz przez Investor Online, ta opłata nie jest pobierana. W niektórych materiałach spotkasz ją też pod nazwą „opłata manipulacyjna”.
- Opłata za konwersję lub zamianę – dystrybutor może ją pobrać, gdy przenosisz pieniądze z jednego funduszu do innego. W Investor Online również jej nie zapłacisz.
Do tego dochodzą jeszcze bieżące koszty działania funduszu (np. księgowe czy transakcyjne). Co ważne, one także są już uwzględnione w codziennej wycenie i podawanych wynikach – tak samo jak opłata za zarządzanie i za sukces. Dlatego codzienne wyceny i podawane stopy zwrotu pokazują już wynik po odliczeniu tych kosztów – nie musisz ich doliczać samodzielnie.
Depozytariusz to niezależny podmiot, który pełni rolę „strażnika” majątku funduszu. Przechowuje aktywa funduszu i na bieżąco pilnuje, czy wszystko odbywa się zgodnie z prawem i statutem funduszu – m.in. sprawdza, czy wycena jest prawidłowa i czy fundusz nie przekracza dozwolonych limitów. Dzięki temu Twoje pieniądze i środki innych inwestorów są pod dodatkową, niezależną kontrolą. Funkcję depozytariusza może pełnić bank krajowy lub zagraniczna instytucja kredytowa, a jego działalność nadzoruje Komisja Nadzoru Finansowego. Dla funduszy otwartych Investors TFI depozytariuszem jest Deutsche Bank Polska.
Fundusz parasolowy to jeden duży fundusz, pod którym – niczym pod parasolem – znajduje się wiele mniejszych funduszy, nazywanych subfunduszami. Każdy z tych subfunduszy inwestuje zgodnie ze swoją strategią (np. jeden więcej w akcje, inny z przewagą obligacji), ale wszystkie należą do tego samego parasola. Nie inwestujesz przy tym w sam parasol, lecz w wybrany subfundusz – dlatego słowa „subfundusz" i „fundusz” bywają używane zamiennie.
Dlaczego to ważne? Taka konstrukcja ma konkretną zaletę podatkową: dopóki przenosisz pieniądze między subfunduszami w ramach jednego parasola, nie płacisz podatku od zysków. Podatek rozliczasz dopiero wtedy, gdy ostatecznie wycofujesz środki. Dzięki temu możesz swobodnie zmieniać strategię – na przykład przejść z subfunduszu akcji do mniej zmiennego subfunduszu obligacji – bez podatkowych konsekwencji przy każdej takiej zmianie.
W naszej ofercie znajdują się dwa fundusze parasolowe – Investor Parasol FIO oraz Investor Parasol SFIO.
Obie operacje polegają na przeniesieniu pieniędzy z jednego funduszu do drugiego – różnica sprowadza się do jednego: czy po drodze płacisz podatek.
Zamiana to przeniesienie środków między subfunduszami w ramach tego samego parasola. Nie płacisz przy niej podatku od zysków. Przykład: przeniesienie pieniędzy z Investor Oszczędnościowy do Investor Zrównoważony (oba są w Investor Parasol FIO) nie wiąże się z podatkiem.
Konwersja to przeniesienie środków między dwoma różnymi parasolami. Tu podatek od zysków trzeba zapłacić – o ile na dotychczasowej inwestycji powstał zysk. Przykład: przejście z Investor Oszczędnościowy (Investor Parasol FIO) do Investor Nowych Technologii (Investor Parasol SFIO) oznacza rozliczenie podatku od wypracowanego zysku.
W skrócie: dopóki zostajesz pod tym samym parasolem, jest to zamiana i podatku nie ma. Gdy przechodzisz do innego parasola, jest to konwersja i podatek się pojawia.
W praktyce zazwyczaj krócej, a maksymalny termin to 5 dni roboczych od złożenia zlecenia – tak stanowi ustawa. Zlecenia (zakup, odkupienie, zamiana, konwersja jednostek) obsługuje wyspecjalizowana firma, tzw. agent transferowy. Dla funduszy Investors TFI jest to ProService Agent Transferowy Sp. z o.o.
Od czego zależy, kiedy dokładnie zlecenie zostanie zrealizowane:
- Zakup (nabycie) – realizowany dopiero po tym, jak Twoje pieniądze wpłyną na rachunek funduszu.
- Odkupienie, zamiana, konwersja – realizowane najwcześniej w kolejnym dniu wyceny po otrzymaniu zlecenia.
Ważne, co liczy się jako „dzień roboczy”: to dni wyceny, czyli dni, w których odbywa się zwykła sesja na warszawskiej giełdzie (GPW). Zlecenia złożone w weekend czy święto czekają więc na najbliższy dzień sesyjny. Powyższe dotyczy jednostek uczestnictwa funduszy otwartych. W przypadku certyfikatów inwestycyjnych (fundusze zamknięte) terminy określa statut danego funduszu, a przy zleceniach giełdowych – również regulamin domu maklerskiego.
To podatek, który płaci się od zysków z inwestycji – potocznie nazywany „podatkiem Belki”. Wynosi 19% i obejmuje między innymi zyski ze sprzedaży akcji, obligacji oraz jednostek i certyfikatów funduszy inwestycyjnych, a także dywidendy i odsetki od lokat bankowych.